Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum

Molen De Lelie - Eenrum

Koren­molen De Lelie in Eenrum is gemak­ke­lijk te vinden. Hoog torenen zijn wieken boven Eenrum uit. De wiektop bevindt zich op maar liefst vijf­en­dertig meter hoogte. Alleen de histo­ri­sche kerk­toren van Eenrum is hoger. De Lelie is in 1862 gebouwd door molen­maker Hele­nius ten Have uit Mensin­ge­weer en werd vroeger de Veurste Meuln genoemd. Dat onder­scheidde hem van de twee andere molens (de Middelste Meuln en de Achterste Meuln) die vroeger ook aan de Molen­straat in Eenrum stonden.

Vrij­wil­li­gers van Het Groninger Land­schap bakken brood en koekjes en verzorgen rond­lei­dingen in de molen. Ook is in de molen de perma­nente expo­sitie "Van Laand tot stoet" te bezich­tigen. Er wordt een beeld geschetst van de geschie­denis van De Lelie en de rol van de molen in het dage­lijks leven voor de boer, de mole­naar en de bakker in het verleden én het heden.

Op afspraak worden rond­lei­dingen voor groepen verzorgd. Dit kan in combi­natie met een bezoek aan Kaar­sen­ma­kerij Wilhelmus en Abra­hams Mosterd­ma­kerij. De molen en de bakkerij draaien weke­lijks dankzij vele enthou­si­aste vrijwilligers.


Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum


Over molen De Lelie

Stel­ling­molen
De Lelie is een zoge­naamde acht­kante stel­ling­molen. Een molen met 8 rechte zijden. De stel­ling is de houten omloop bovenop een (door­gaans) stenen onder­bouw. Stel­ling­mo­lens zijn daar­door tot wel 12 meter hoger dan grond­zei­lers. Grond­zei­lers zijn molens waarvan de wieken bijna de grond raken. Stel­ling­mo­lens staan meestal in de bebouwde kom. Daar is name­lijk meer hoogte nodig om genoeg wind te vangen. Grond­zei­lers staan in het open veld.

De Lelie heeft een Oud Hollands gevlucht. Dat wil zeggen dat de wieken bij weinig wind worden voor­zien van zeilen. Wanneer de zeilen worden voor­ge­legd, klimt de mole­naar de wieken in om de zeilen goed vast te maken.

Om molens renda­beler te maken werden molens in de negen­tiende eeuw voor­zien van een nieuw wiek­sys­teem. De wieken werden voor­zien van klepjes die bij weinig wind zelf dicht gingen om meer wind te vangen en bij veel wind werden geopend om lang­zamer te draaien. We noemen dit zelf­zwich­ting. Vooral in de provincie Groningen zijn nog veel molens te vinden met dit wiek­sys­teem. Zo ook een aantal molens van het Groninger Land­schap; De Zwaluw in Zuur­dijk en de Zelden­rust in Westerwijtwerd.

Vlie­gende stenen
De Lelie werd in 1862 gebouwd als koren- en pelmolen. Dat was in opdracht van G.W. Elema. Zijn zoon werd in 1882 eige­naar. In 1903 nam Jan Tammes Huizinga de molen over. Hij verbe­terde de wieken door het aanbrengen van zelf­zwich­ting. Zelf­zwich­ting is een tech­niek met lamellen die zorgen dat de wieken altijd op een vaste, beheers­bare snel­heid draaien. Voor die tijd kon de mole­naar de draai­snel­heid alleen regelen door de molen stil te zetten en meer of minder zeil te voeren. Bij te hoge snel­heid dreigde altijd over­ver­hit­ting of ontwrich­ting van het mecha­niek. Boven de ingangs­deuren herin­nert een gevel­steen met de aandui­ding J.H.G.N. 1903 aan deze mole­naar en zijn echt­ge­note, Geer­truid Nien­huis. Huizinga over­leed in 1935. Zoon Geert nam de molen over maar over­leed al in 1937. Klaas Brouwer, een van zijn knechten werd vervol­gens eige­naar en verkocht de molen in 1940 aan Lukas Graver. In de oorlogs­jaren en ook daarna had Graver de molen volop in gebruik. In 1949 werd de molen eigendom van Berend Diekman, totdat in 1954 het noodlot toesloeg.

Bukken! Een molensteen!
In 1954 kreeg een zware storm greep op de wieken van De Lelie. Die begonnen als een dolle te draaien. Daar­door dreigde over­ver­hit­ting en brand. Op enig moment knapten zelfs de lood­zware pelstenen los. Ze werden dwars door de muren geslagen. Persoon­lijke onge­lukken deden zich gelukkig niet voor maar de molen was ernstig vernield. Na de repa­ratie kwam de molen in eigendom van de gemeente (1955), die hem als opslag­plaats gebruikte.

De Lelie in de 21e eeuw
Na diverse restau­ra­ties en onder­houds­beurten in de afge­lopen decennia staat De Lelie er stra­lend bij. De molen heeft weer zeil­voe­rende wieken, die regel­matig draaien. De begane grond is verbouwd tot een bakkerij. Daar kan men brood kopen en Lelie­koekjes, evenals diverse meel­soorten. Ook is er de perma­nente expo­sitie "Van laand tot stoet" inge­richt. Op afspraak worden rond­lei­dingen verzorgd. In 2007 werd de molen eigendom van de Stich­ting Het Groninger Landschap.


Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum

Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum

Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum


Molen De Lelie
Molen­straat 3
9967 SL Eenrum

De Lelie draait van mei tot en met oktober elke zaterdag van 13:00 tot 17:00 uur. In juli en augustus ook op woensdag! Verkoop van brood (alleen op zaterdag), lelie­koekjes, pannen­koe­ken­meel, spelt­meel, brood- en cakemixen.


Over Het Groninger Landschap

Het Groninger Land­schap beschermt, behoudt en beheert een belang­rijk deel van de Groningse natuur, Gronings histo­risch erfgoed en maakt zich sterk om de iden­ti­teit van ons prach­tige land­schap te bewaren.

Groningen heeft vele rijk­dommen. Sommige schatten staan er al eeuwen, zoals de glori­euze Enne­ma­borgh en de voor­name Coen­ders­borch. Andere rijk­dommen ontstaan door natuur­ont­wik­ke­ling zoals in Polder Bree­baart en de Krops­wol­der­bui­ten­polder. Al die rijk­dommen zijn het waard om te behouden en te beschermen.

Bezoek voor meer infor­matie de website www.groningerlandschap.nl !


LAUWERSLAND ONLINE - HET GRONINGER LANDSCHAP


Foto's: © Lauwers­land Online
© Het Groninger Landschap