dinsdag 9 oktober 2018

Opstand in Noar­deast-Fryslân: de actu­a­li­teit van het Kollumer Oproer

Oktober is de Maand van de Geschie­denis. Dit jaar is het thema: Opstand. Eén van de meest tot de verbeel­ding spre­kende opstanden in Fryslân was het Kollumer Oproer van 1797. Dichtte Piter Jelles Troelstra niet: Wa hat fan pake of beppe net, fan it âlde Kollumer oproer heard?

Het Kollumer Museum Mr. Andreae besteedt uitge­breid aandacht aan dit iconi­sche oproer. Het thema Kollumer Oproer staat zelfs centraal in de perma­nente expo­sitie van dit museum. In de maand oktober is het Kollumer Museum opge­nomen in de speciale thema­route "Oproer­kraaiers" in het programma van de Maand van de Geschiedenis.

Het Kollumer Oproer staat om nog een andere reden in de schijn­wer­pers. Voor volgend jaar juli staat de opvoe­ring van een spek­ta­kel­stuk over het Kollumer Oproer op het programma. Kollum zit nu al in span­ning over wat dit gaat worden!

Wie wil weten waar het in het Kollumer Oproer om draaide en wat er alle­maal gebeurde, mag de expo­sitie in het Kollumer Museum niet missen. De bezoeker komt er dan achter dat dit een oproer was zoals wij ons een oproer voor­stellen: een opstand van het gewone volk, spon­taan, primi­tieve bewa­pe­ning, geen echte leiders. De grootste schreeu­wers traden op de voor­grond: een boer uit Veen­klooster en een joodse scha­pen­han­de­laar uit De Westereen. Het zou beiden de kop kosten.

Inte­res­sant is dat het een contra­re­vo­lu­ti­o­nair oproer was. De oproer­kraaiers wilden de klok terug­draaien. In 1795 was de prins van Oranje uit het land verjaagd en waren de patri­otten aan de macht gekomen. De oproer­lingen wilden dat de prins weer aan de macht kwam. Bijna nergens was de Oran­je­mythe zo sterk als in Noar­deast-Fryslân en bijna nergens vonden de meer moderne ideeën van de patri­otten zo weinig weer­klank. De enige echte uitzon­de­ring hierop was Dokkum, een bolwerk van radi­cale patri­otten. Wij vinden in het Kollumer Oproer dus ook de aloude tegen­stel­ling stad-plat­te­land terug. Het oproer culmi­neerde dan ook in de bele­ge­ring van Dokkum door de oproer­lingen van het plat­te­land. Opval­lend is dat de felste oproer­kraaiers kwamen uit het gebied waar nu de "blok­keer-Friezen" vandaan komen. Van histo­ri­sche conti­nu­ï­teit gesproken!

Tekst: © Stich­ting Erfgoed Kollu­mer­land & Nieuwkruisland

Kollumer Museum Mr. Andreae

Oosten­burgstraat 2
9291 EM Kollum

Datum: tot en met 28 oktober op woensdag tot en met zaterdag
Tijd: 14:00 tot 17:00 uur