Lauwersland Online

donderdag 2 augustus 2018

Weer verdwijnt er een stuk erfgoed: het Toer­hûske in Wester­geest gaat tegen de vlakte

Vanaf volgende week is het Toer­hûske in Wester­geest écht verleden tijd. Het gaat het tegen de vlakte en maakt plaats voor nieuw­bouw. Wil je het nog zien? dan moet je snel zijn!

Het misschien wel oudste nog bestaande woud­huisje van Fries­land is gebouwd rond 1810 en staat in Wester­geest, vlak naast de oude kerk. Het ensemble is prachtig: de oude monu­men­tale kerk, omgeven door het oude skoalhûs aan het Tsjer­ke­paed, en een oud kop-romp­boer­de­rijtje en het woud­huisje aan de Kalk­húswei.

In Wester­geest noemen ze dit huisje ook wel het toer­hûske. Het is name­lijk voor een deel opge­met­seld met "oude friezen" (kloos­ter­moppen): de stenen die over waren nadat in 1807 de kerk­toren (gebouwd rond 1200) verlaagd werd. Deze bijzon­dere stenen zorgden ervoor dat het toer­hûske van oudsher een geliefd object was. Ooit besteedde Rink van der Velde in de Leeu­warder Courant in zijn rubriek "Hearken, wat in moai hûske" aandacht aan dit bijzon­dere huisje, dit stukje van de toren. De toen­ma­lige eigenaar/bewoner vertelt dat foto­grafen van heinde en verre kwamen. Welis­waar is het er later door onoor­deel­kun­dige verbou­wing niet mooier op geworden, maar het is wel steeds blijven bestaan.


Lauwersland Online

Kalhúswei 6 in Wester­geest. Foto bij het kran­ten­ar­tikel in de Leeu­warder Courant van 29 mei 1984. Bron: Krant van Toen


In de acht­tiende en negen­tiende eeuw kwamen deze woud­huisjes, in feite kleine boer­de­rij­tjes, veel voor. Ze bestonden uit een schuur die meestal met riet werd gedekt, en een voor­huis waarvan de kap met pannen werd belegd. De woud­huisjes zijn wel de parel­tjes van de Wouden genoemd, maar helaas worden ze ernstig bedreigd. Ze zijn gesloopt, of lelijk gemo­der­ni­seerd. In Fries­land zijn er niet veel meer van over. Ook in Drenthe zijn dit soort huisjes, die daar keute­rij­tjes worden genoemd, massaal afge­broken.

Wat weg is, komt nooit meer terug. Stich­ting Erfgoed Kollu­mer­land en Nieuw­kruis­land vindt het dan ook een groot verlies dat dit bijzon­dere huisje zal verdwijnen. Vanwege het huisje zelf, vanwege het zorg­wek­kend dalen van het aantal woud­huisjes, vanwege het dorps­aan­ge­zicht van Wester­geest. Helaas heeft het toer­hûske geen monu­men­ten­status. Ondanks een appèl van burge­meester en wethouder van de gemeente Kollu­mer­land c.a. aan de eige­naar om het huisje te behouden, zal het dus gewoon gesloopt worden.

Bovenste foto & tekst: © Jacque­line Brau­wers

Lauwersland Online - Adventurepark Waddenfun - Wehe - den Hoorn
Lauwersland Online - Autoservice Pont - Leens
Lauwersland Online - Rijwiel Centrum Penninga - Grijpskerk
't Ailand - Lauwersoog
Groeneveld Kozijnen - Grijpskerk
Da's ja goud - UITagenda van Het Hogeland & omstreken
Lauwersland Online - Autobedrijf Iwema - Noordhorn
Accountantskantoor Van der Til - Oldekerk
Lauwersland Online - Drukkerij Hekkema - Zuidhorn
Lauwersland Online - Kraamzorg Westerkwartier - Zuidhorn
Lauwersland Online - Balk Zalencentrum - Zuidhorn
Lauwersland Online - Bos Men&Women - Zuidhorn
Lauwersland Online - Gert Jan van Ark Juweliers - Zuidhorn
Lauwersland Online - "Advertentieblad Zaken die uw aandacht vragen"
Lauwersland Online - Knol Elektro - Leens© Lauwers­land Online
Lauwersland Online - Autocentrum Snip - Doezum© Auto­cen­trum Snip
Lauwersland Online - Vakantiebungalow De Zandgors - Hollum - Ameland
Lauwersland Online - Vakantiebungalow De Veldgors - Ballum
Lauwersland Online - Snip Auto 2000 - Grootegast© Snip Auto 2000
Lauwersland Online - Autobedrijf Harry Kremer - Uithuizen© Lauwers­land Online
Lauwersland Online - Ekster Mode en Wonen - Leens© Ekster Mode en Wonen
Lauwersland Online - Groeneveld Kozijnen - Grijpskerk
Lauwersland Online - Ellen Bakker Zang - Ternaard© Ellen Bakker Zang
Lauwersland Online - De Horizon slapen in hutten - Molenrij
Lauwersland Online - Museum Wierdenland - Ezinge© Museum Wier­den­land
Lauwersland Online - Sportvisserij Tender - Lauwersoog© Sport­vis­serij Tender
Lauwersland Online - Tuk Tuk Lauwersoog - Lauwersoog© Lauwers­land Online
Lauwersland Online - Ton Medendorp tuinmachines - Uithuizen© Lauwers­land Online
Lauwersland Online - Autoschadeherstelbedrijf Dijksterhuis - Uithuizen
Lauwersland Online - Het Warfhoeske - Warfhuizen© Siegrid Hekma
Lauwersland Online - Landgoed Verhildersum - Leens© Lauwers­land Online
Lauwersland Online - Ambachtelijke Bakkerij Peters - Leens© Lauwers­land Online
Lauwersland Online - Nou Nòg Mooier! - Warfhuizen
Lauwersland Online - Vakantiebungalow De Duingors - Hollum - Ameland
Lauwersland Online - Vakantiebungalow De Weidegors - Ballum - Ameland