Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum

Molen De Lelie — Eenrum

Koren­molen De Lelie in Eenrum is gemak­ke­lijk te vinden. Hoog torenen zijn wieken boven Eenrum uit. De wiektop bevindt zich op maar liefst vijf­en­dertig meter hoogte. Alleen de histo­ri­sche kerk­toren van Eenrum is hoger. De Lelie is in 1862 gebouwd door molen­maker Hele­nius ten Have uit Mensin­ge­weer en werd vroeger de Veurste Meuln genoemd. Dat onder­scheidde hem van de twee andere molens (de Middelste Meuln en de Achterste Meuln) die vroeger ook aan de Molen­straat in Eenrum stonden.

Vrij­wil­li­gers van Het Groninger Land­schap bakken brood en koekjes en verzorgen rond­lei­dingen in de molen. Ook is in de molen de perma­nente expo­sitie "Van Laand tot stoet" te bezich­tigen. Er wordt een beeld geschetst van de geschie­denis van De Lelie en de rol van de molen in het dage­lijks leven voor de boer, de mole­naar en de bakker in het verleden én het heden.

Op afspraak worden rond­lei­dingen voor groepen verzorgd. Dit kan in combi­natie met een bezoek aan Kaar­sen­ma­kerij Wilhelmus en Abra­hams Mosterd­ma­kerij. De molen en de bakkerij draaien weke­lijks dankzij vele enthou­si­aste vrij­wil­li­gers.


Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum


Over molen De Lelie

Stel­ling­molen
De Lelie is een zoge­naamde acht­kante stel­ling­molen. Een molen met 8 rechte zijden. De stel­ling is de houten omloop bovenop een (door­gaans) stenen onder­bouw. Stel­ling­mo­lens zijn daar­door tot wel 12 meter hoger dan grond­zei­lers. Grond­zei­lers zijn molens waarvan de wieken bijna de grond raken. Stel­ling­mo­lens staan meestal in de bebouwde kom. Daar is name­lijk meer hoogte nodig om genoeg wind te vangen. Grond­zei­lers staan in het open veld.

De Lelie heeft een Oud Hollands gevlucht. Dat wil zeggen dat de wieken bij weinig wind worden voor­zien van zeilen. Wanneer de zeilen worden voor­ge­legd, klimt de mole­naar de wieken in om de zeilen goed vast te maken.

Om molens renda­beler te maken werden molens in de negen­tiende eeuw voor­zien van een nieuw wiek­sys­teem. De wieken werden voor­zien van klepjes die bij weinig wind zelf dicht gingen om meer wind te vangen en bij veel wind werden geopend om lang­zamer te draaien. We noemen dit zelf­zwich­ting. Vooral in de provincie Groningen zijn nog veel molens te vinden met dit wiek­sys­teem. Zo ook een aantal molens van het Groninger Land­schap; De Zwaluw in Zuur­dijk en de Zelden­rust in Wester­wijt­werd.

Vlie­gende stenen
De Lelie werd in 1862 gebouwd als koren- en pelmolen. Dat was in opdracht van G.W. Elema. Zijn zoon werd in 1882 eige­naar. In 1903 nam Jan Tammes Huizinga de molen over. Hij verbe­terde de wieken door het aanbrengen van zelf­zwich­ting. Zelf­zwich­ting is een tech­niek met lamellen die zorgen dat de wieken altijd op een vaste, beheers­bare snel­heid draaien. Voor die tijd kon de mole­naar de draai­snel­heid alleen regelen door de molen stil te zetten en meer of minder zeil te voeren. Bij te hoge snel­heid dreigde altijd over­ver­hit­ting of ontwrich­ting van het mecha­niek. Boven de ingangs­deuren herin­nert een gevel­steen met de aandui­ding J.H.G.N. 1903 aan deze mole­naar en zijn echt­ge­note, Geer­truid Nien­huis. Huizinga over­leed in 1935. Zoon Geert nam de molen over maar over­leed al in 1937. Klaas Brouwer, een van zijn knechten werd vervol­gens eige­naar en verkocht de molen in 1940 aan Lukas Graver. In de oorlogs­jaren en ook daarna had Graver de molen volop in gebruik. In 1949 werd de molen eigendom van Berend Diekman, totdat in 1954 het noodlot toesloeg.

Bukken! Een molen­steen!
In 1954 kreeg een zware storm greep op de wieken van De Lelie. Die begonnen als een dolle te draaien. Daar­door dreigde over­ver­hit­ting en brand. Op enig moment knapten zelfs de lood­zware pelstenen los. Ze werden dwars door de muren geslagen. Persoon­lijke onge­lukken deden zich gelukkig niet voor maar de molen was ernstig vernield. Na de repa­ratie kwam de molen in eigendom van de gemeente (1955), die hem als opslag­plaats gebruikte.

De Lelie in de 21e eeuw
Na diverse restau­ra­ties en onder­houds­beurten in de afge­lopen decennia staat De Lelie er stra­lend bij. De molen heeft weer zeil­voe­rende wieken, die regel­matig draaien. De begane grond is verbouwd tot een bakkerij. Daar kan men brood kopen en Lelie­koekjes, evenals diverse meel­soorten. Ook is er de perma­nente expo­sitie "Van laand tot stoet" inge­richt. Op afspraak worden rond­lei­dingen verzorgd. In 2007 werd de molen eigendom van de Stich­ting Het Groninger Land­schap.


Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum

Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum

Lauwersland Online - Molen De Lelie - Eenrum


Molen De Lelie
Molen­straat 3
9967 SL Eenrum

De Lelie draait van mei tot en met oktober elke zaterdag van 13:00 tot 17:00 uur. In juli en augustus ook op woensdag! Verkoop van brood (alleen op zaterdag), lelie­koekjes, pannen­koe­ken­meel, spelt­meel, brood- en cake­mixen.


Over Het Groninger Land­schap

Het Groninger Land­schap beschermt, behoudt en beheert een belang­rijk deel van de Groningse natuur, Gronings histo­risch erfgoed en maakt zich sterk om de iden­ti­teit van ons prach­tige land­schap te bewaren.

Groningen heeft vele rijk­dommen. Sommige schatten staan er al eeuwen, zoals de glori­euze Enne­ma­borgh en de voor­name Coen­ders­borch. Andere rijk­dommen ontstaan door natuur­ont­wik­ke­ling zoals in Polder Bree­baart en de Krops­wol­der­bui­ten­polder. Al die rijk­dommen zijn het waard om te behouden en te beschermen.

Bezoek voor meer infor­matie de website www.groningerlandschap.nl !


LAUWERSLAND ONLINE - HET GRONINGER LANDSCHAP


Foto's: © Lauwers­land Online
© Het Groninger Land­schap